Beskid Wyspowy
 Beskid Wyspowy

Megaregion :

Prowincja :

Podprowincja :

Makroregion :

Mezoregion :

 

Dlugość :

Średnia wysokość :

Najwyższy szczyt :

Region karpacki 

Karpaty Zachodnie 

Zewnêtrzne Karpaty Zachodnie 

Beskidy Zachodnie 

Beskid Wyspowy 

 

 

 

Mogielica (1171 m n.p.m.) 

Po³o¿enie
Beskid Wyspowy to czê¶æ Beskidów Zachodnich, po³o¿ona pomiêdzy dolin± Skawy a Kotlin± S±deck±. Zajmuje on powierzchniê ok. 1000 km² i po³o¿ony jest miêdzy: Beskidem Makowskim, Kotlin± Rabczañsk±, Gorcami, Kotlin± S±deck±, a od pó³nocy Pogórzem Wi¶nickim.

Ciekawostki z historii, fauny, flory, kultury
Beskid Wyspowy charakteryzuj± odosobnione góry o stromych zboczach i sp³aszczonych wierzcho³kach (Mogilica 1171  n.p.m.). Ich budowa oraz rze¼ba kszta³towa³y siê w ci±gu ostatnich 30 mln lat, natomiast osady fliszowe, z których zbudowany jest Beskid Wyspowy, zaczê³y siê tworzyæ ju¿ przed 90 mln lat. Piaskowce magurskie tworz± g³ównie szczyty, grzbiety i strome stoki, za¶ doliny, siod³a i obni¿enia ukszta³towane zosta³y przez ³upki ilaste. Jednie pó³nocne skrawki Beskidu Wyspowego zbudowane s± z piaskowców p³aszczowiny ¶l±skiej; osobliwo¶ciami geologicznymi tego obszaru s± tzw. okna tektoniczne.
Charakterystyczn± cech± Beskid Wyspowego jest wystêpowanie odosobnionych, siêgaj±cych do 1170 m n.p.m. szczytów, które niby wyspy wznosz± siê 400-500 m ponad typowo podgórskie zrównanie – st±d w³a¶nie pochodzi nazwa Beskid Wyspowy. Teren ten ³±czy w sobie cechy krajobrazu podgórskiego i górskiego. Zasadniczo góry nie tworz± tutaj d³ugich pasm lecz szereg oddzielnych szczytów otoczonych rozleg³ymi dolinami; wyj±tek stanow± tu trzy pasma: pasmo £ososiñskie, pasmo Cichoñ - Ostra i pasmo Cietnia.

Beskid Wyspowy cechuje siê górskim klimatem o bardzo zmiennych warunkach pogodowych; suche masy powietrza znad kontynentu ¶cieraj± siê tu z wilgotnym powietrzem znad Atlantyku. ¦rednia roczna temp. wynosi oko³o 6,7ºC, najwy¿sza odnotowana to 35,2ºC, najni¿sza -35ºC. Ilo¶æ opadów na tym terenie przekracza ¶redni± krajow± i wynosi 800-900 mm w ci±gu roku. Ciekawym zjawiskiem jest tu do¶æ czêste wystêpowanie „morza mgie³”, spowodowanego inwersj± temperatury, czyli w pewnych warunkach zamiast spadku temp. wraz ze wzrostem  wysoko¶ci n.p.m. - mamy zupe³nie odwrotn± sytuacjê. Wtedy to odosobnione szczyty gór wyrastaj± z mg³y jak wyspy na morzu, co jest charakterystycznym zjawiskiem dla górskiego klimatu.
Wiêkszo¶æ terenu Beskid Wyspowego pokrywaj± pola uprawne i zabudowy gospodarze, zwarte kompleksy le¶ne zachowa³y siê dopiero powy¿ej wysoko¶ci 700-800 m n.p.m.. W Beskidzie Wyspowym zachowany jest charakterystyczny dla gór piêtrowy uk³ad ro¶linno¶ci, ale wystêpuj± tu jedynie dwa piêtra: do wysoko¶ci ok. 450 m n.p.m. jest piêtro pogórza (lasy sosnowo - dêbowe), powy¿ej regiel dolny (las mieszany z przewag±: buka, jod³y, rzadziej jawory i jesiony). Ciekawostk± jest wystêpowanie na tym terenie du¿ej ilo¶ci gatunków ro¶lin ciep³olubnych, które prawdopodobnie przedosta³y siê tutaj z obszaru S³owacji, oraz kilku gatunków ro¶lin wapieniolubnych np. miesi±cznica trwa³a, ponadto spotkaæ tu mo¿na bogactwo kwiatów i zió³, a tak¿e szereg gatunków chronionych (krokusy, ¶nie¿yczki wiosenne, storczyki). Je¿eli chodzi o ¶wiat zwierz±, to jest on do¶æ typowy dla ca³ego obszaru Beskidów Zachodnich. Ze ssaków do¶æ czêsto spotkaæ tu mo¿na: sarny, jelenie, dziki, zaj±ce, lisy, borsuki, rzadziej rysie, zim± mog± pojawiæ siê wilki – zw³aszcza w rejonie Mogielnicy. Bogaty jest ¶wiat ptaków, których wystêpuje tu ok. 100 gatunków, zaobserwowaæ mo¿na drapie¿niki, takie jak jastrzêbie - go³êbiarze, myszo³owy, cietrzewie, rude kanie i krogulce, z mniejszych ptaków popularne s± dziêcio³y, puchacze, sójki i wiele innych. Pod wzglêdem ilo¶ci owadów Beskid Wyspowy jest ubo¿szy od niedalekich Pienin, spotkaæ tu mo¿emy ró¿nego rodzaju chrz±szcze, ¿uki, wa¿ki, latem barwne motyle- cytrynki, rusa³ki czy pazie królowej. Najlepiej zachowane fragmenty przyrody objête zosta³y rezerwatem: Luboñ Wielki, ¦nie¿nica, Bia³owodzka Góra.

Ludno¶æ Beskidu Wyspowego jest mieszank± kultur, na któr± sk³adaj± siê przedstawiciele ró¿nych krajów Europy. W¶ród ludno¶ci wyró¿nia siê nastêpuj±ce grupy etnograficzne: Kliszczacy, Lachy s±deckie, Lachy limanowskie, Lachy szczyrzyckie, Górale Biali o Zagórzanie. Obecnie mieszkañcy Beskidu Wyspowego podejmuj± szereg dzia³añ promuj±cych turystykê, przyk³adem mo¿e byæ chocia¿by oddana w 2008 roku wie¿a widokowa na Mogielicy, baza noclegowa oraz zaplecze gastronomiczne dopiero raczkuje na tym terenie, niemniej gêsta sieæ szlaków turystycznych wyznaczona prze PTTK, piêkne krajobrazy oraz ma³e oblê¿enie przez innych turystów – s± niezaprzeczalnym atutem tego regionu. W¶ród wa¿niejszych miejscowo¶ci turystycznych warto wymieniæ: Mszana Dolina, Lubieñ, Limanowa.

Online 88 (5)
2008 www.gory-online.pl Wszelkie Prawa Zastrzeżone
Wykonanie: Tenet