Megaregion :
Prowincja :
Podprowincja :
Makroregion :
Mezoregion :
Dlugość :
Średnia wysokość :
Najwyższy szczyt :
Region Karpacki
Karpaty Wschodnie
Zewnêtrzne Karpaty Wschodnie
Beskidy Wschodnie
Beskidy Lesiste
wiêkszo¶æ szczytów osi±ga wysoko¶æ w przedziale 80
Stoj na Ukrainie (1677 m n.p.m); na terytorium Polski – Tarnica (1346 m n.p.m.)
Po³o¿enie
Bieszczady obejmuj± najbardziej wysuniêt± na po³udniowym – wschodzie czê¶æ Polski. Stanowi± czê¶æ g³ównego ³uku karpackiego bêd±c jednocze¶nie pierwszym cz³onem Karpat Wschodnich, zaczynaj±cych siê od doliny Sanu, Os³awy i Laborca. Prze³êcz U¿ocka dzieli Bieszczady na Zachodnie (w Polsce) i Wschodnie (na Ukrainie). Po³udniowa czê¶æ Bieszczad tworzy kilka pasm górskich, z których najwy¿sze to po³oniny: Wetliñska (1253 m n.p.m.) i Caryñska (1297 m n.p.m.) oraz najwy¿sze w po³udniowych Bieszczadach pasmo Tarnicy (1346 m n.p.m.). W¶ród wa¿niejszych szczytów warto wymieniæ równie¿:
W granicach naszego pañstwa znajduje siê jedynie skrajnie zachodnia czê¶æ Bieszczad, czyli Bieszczady Zachodnie przechodz±ce ku zachodowi (za Prze³. £upkowsk±) w Beskid Niski, za¶ ku wschodowi (za prze³. U¿ock±) w Bieszczady Wschodnie. Bieszczady nale¿± do Beskidów Wschodnich, które stanowi± czê¶æ Zewnêtrznych Karpat Wschodnich, mimo ¿e szczytowe partie zajmuj± po³oniny, to Bieszczady zaliczane s± do pasma Beskidów Lesistych, a nie Po³oniñskich.
Ciekawostki z historii, fauny, flory, kultury
Bieszczady tworz± d³ugie, równolegle biegn±ce grzbiety, zbudowane s± przede wszystkim z utworów fliszowych silnie pofa³dowanych, serii piaskowców przewarstwiaj±cych siê z ³upkami ilastymi, mu³owcami i i³owcami (twory znane pod wspóln± nazw± fliszu karpackiego). Przez lata odporne na wietrzenie piaskowce wypreparowa³y szereg malowniczych grzêd skalnych np. W rejonie Krzemienia, Halicza. Charakterystycznym zjawiskiem na tym terenie s± liczne osuwiska tamuj±ce naturalne drogi dop³ywu wód, dziêki czemu mo¿emy podziwiaæ na stokach Chryszczatej Zwiêz³o i Jezioro Duszatyñskie oraz osuwisko nad Wetlin± na stokach Po³omy tworz±ce Jezioro Szmaragdowe. Pó³nocne stoki Bieszczad okalaj± dop³ywy Sanu i Dniestru, po³udniowe za¶ dop³ywy Cisy. Góry poro¶niête s± lasami, g³ównie bukowo - jod³owymi; górna granica lasu przebiega na wysoko¶ci 1100 – 1200 m, powy¿ej rozpo¶cieraj± siê ³±ki (zwane po³oninami, które zimowa por± stanowi± dogodne tereny narciarskie).
Historia Bieszczad jest bardzo ciekawa, w czasie wêdrówki ludów przeszli przez te tereny Chorwaci, a od XI do XIV w. by³y to ziemie sporne miêdzy Polsk±, Rusi± a Wêgrami. Dopiero w 1340 r. Kazimierz Wielki wcieli³ na sta³e Bieszczady w sk³ad Ziemi Sanockiej. Od XV stulecia tereny te zasiedlane by³y przez pasterzy przyby³ych z po³udniowych Karpat i Ba³kanów. Przez d³ugi czas Bieszczady pozostawa³y na uboczu wszelkich dzia³añ politycznych, ¿ycie bieg³o spokojnie zgodnie z prawami przyrody. Tê sielankê przerwa³y dzia³ania wojenne, po stronie Polski w czasie I Wojny ¦wiatowej na prze³omie 1914/15 front dwukrotnie przeszed³ przez terytorium Bieszczad, natomiast w czasie II Wojny ¦wiatowej Bieszczady sta³y siê aren± walk pomiêdzy wojskami niemieckimi, oddzia³ami s³owackimi, Armi± Czerwon± oraz Ukraiñsk± Powstañcz± Armi± a polskim podziemiem niepodleg³o¶ciowym. Do roku 1947 w wyniku powojennych repatriacji oraz akcji Wis³a Bieszczady opu¶ci³o ponad 50 tys. dawnych mieszkañców (g³ównie Niemców, Rusinów, £emków i Bojków). Obecni mieszkañcy Bieszczadów to potomkowie g³ównie osadników z Pogórza Strzy¿owskiego, Sokalszczyzny, Pogórza Dynowskiego, Pogórza Bukowskiego oraz Beskidu S±deckiego i Cieszyñskiego.
Je¿eli chodzi o klimat Bieszczad, to jest on do¶æ zró¿nicowany i ¶ci¶le wi±¿e siê z rze¼b± terenu oraz wysoko¶ci±. ¦rednia temperatura roczna wynosi 5 stop. C, w lecie osi±ga oko³o 16 stop.C, natomiast zim± -5 stop.C. Opady roczne od 800 mm, najwiêksza ilo¶æ opadów przypada na miesi±c lipiec (140-150 mm). Pokrywa ¶nie¿na zalega w Bieszczadach przez 150-200 dni, a jej grubo¶æ w wy¿szych partiach siêga nawet 200-300 cm. W Bieszczadach daj± siê odczuæ wp³yw kontynentalnych mas powietrza nap³ywaj±cych znad Europy Wschodniej nios±cy niskie temp. zim± a wysokie latem. Dlatego najlepszymi miesi±cami na uprawianie turystyki s±: styczeñ, luty, prze³om maja i czerwca oraz prze³om sierpnia i wrze¶nia.
Bieszczady maj± du¿e walory krajobrazowe i turystyczne, po stronie Polskiej w 1973 roku za³o¿ono Bieszczadzki Park Narodowy o ca³kowitej powierzchni 27064 ha (22746 ha zajmuj± lasy; a¿ 4997 ha znajduje siê pod ¶cis³± ochron±); wokó³ B.P.N. rozci±gaj± siê dwa parki krajobrazowe: Park Krajobrazowy Ci¶niañsko – Wetliñski oraz Park Krajobrazowy Doliny Sanu. Dla parku i ca³ych Bieszczad charakterystycznym elementem krajobrazu jest brak regla górnego i piêtra kosodrzewiny, w najni¿ej po³o¿onych dolinach wystêpuje las bukowy, bukowo - jod³owy i olszyna, na wysoko¶ci od oko³o 600 do 1150 m w kompleksie le¶nym przewa¿a buk z domieszk± jod³y i jawora, natomiast górne granice lasu tworz± kar³owate buki. Bieszczadzka flora ro¶lin naczyniowych liczy ponad 800 gatunków (w tym a¿ 27 gatunków to ro¶liny wschodniokarpackie), 300 gatunków porostów i 250 gatunków mchów. W obrêbie ro¶lin spotykamy a¿ 30 gatunków charakterystycznych dla Alp, Ba³kanów i Karpat Wschodnich, nale¿± do nich m.in.: wilczomlecz karpacki, fio³ek dacki, wê¿ymoród górski, go¼dzik skupiony, chaber Kotschego. Podobnie jak flora, tak i bieszczadzka fauna jest wyj±tkowa, w¶ród zwierz±t wystêpuj±cych na tym terenie warto wymieniæ g³ównie: nied¼wiedzia brunatnego, rysia, ¿bika, jelenia czy dzika oraz introdukowanego w latach 1963 – 66 do B.P.N. ¿ubra. Ponadto wystêpuje tu ponad 200 gatunków ptaków (puchacz halny, orze³ przedni, sêp, bocian czarny), obszary te zamieszkuj± rzadkie okazy p³azów (salamandra plamista, traszka górska), gady (ciekawym przedstawicielem jest w±¿ Eskulapa, ¿mija zygzakowata, jaszczurka zwinka) i owady (jelonek rogacz, biegacz zielonoz³oty).
Bieszczady to dziewiczy teren, jeden z najbardziej urokliwych regionów Polski. Nieska¿one ¶rodowisko, bogactwo i piêkno przyrody, niewielka liczba mieszkañców (g³ównym zajêciem lokalnej spo³eczno¶ci jest przede wszystkim le¶nictwo i pasterstwo) sprzyja rozwojowi turystyki. Bieszczady oferuj± zarówno doskona³e warunki do pieszych wêdrówek, wspinaczek, jazdy konnej jak i uprawiania szeroko pojêtych sportów zimowych. Droga zwana Pêtl± Bieszczadzk± u³atwia dojazd w góry, jest to ¶wietna trasa widokowa i dogodny szlak dla mi³o¶ników czterech kó³ek. Niezaprzeczaln± atrakcj± turystyczn± s± tu liczne wyci±gi narciarskie, dobrze przygotowane trasy zjazdowe i szlaki do narciarstwa ¶ladowego. Latem dodatkowym atutem regionu jest Zalew Soliñski, powsta³y w wyniku spiêtrzenia wody przez zaporê na Sanie (to najwiêksza tego typ budowla w Polsce z elektrowni± szczytowo – pompow±). Jezioro Soliñskie zajmuje powierzchniê oko³o 2 tys. ha, a jego g³êboko¶æ umo¿liwia ¿eglowanie, na zboczach jeziora powsta³o wiele o¶rodków wypoczynkowych, które zaspokoj± potrzeby turystów. Wêdruj±c po Bieszczadach warto doj¶æ g³ównym szlakiem bieszczadzkim do Komañczy, by zobaczyæ ocala³e cha³upy £emków, a we wnêtrzu miejscowej cerkwi podziwiaæ mo¿na bogaty ikonostas. Dodatkow± ciekawostk± s± Jeziorka Duszatyñskie, powsta³e w maju 1907 roku. Po d³ugotrwa³ych, ulewnych deszczach oderwa³ siê ogromny kawa³ zbocza góry Chtyszczatej i run±³ w dó³. Zwa³ kamieni i ziemi zniszczy³ po drodze wiekowy Steciw Las i zatarasowa³ w kilku miejscach dolinê potoku Olchowatego, tworz±c naturalne zapory. Zag³êbia te szybko wype³ni³y siê wod± i tak powsta³y dwa jeziora niezwyk³ej urody, zwane Duszatyñskimi. Obecnie jeziorka te objête zosta³y ochron± w rezerwacie „Zwiêz³o”, niemniej warto pospieszyæ siê z zobaczeniem tego cudu natury, bowiem jeziorka systematycznie zamulaj± siê i mog± znikn±æ w naturalny sposób..G³ówne miejscowo¶ci turystyczne to:
Miejscowo¶ci